Anadolu yol güzergahları 8: Anadolu Selçuklu (Rum Sultanlığı) Dönemi Yolları

(resim-01) Varka ve Gülşah mesnevisinden bir minyatür.
(kaynak: megasabo.wixsite.com)

8. Anadolu Selçuklu Devleti (Rum Sultanlığı):

Anadolu Selçuklu Devleti, Kutalmış oğlu Süleyman Şah tarafından İznik'te 1077 yılında kurulmuş olan Türk devleti idi. Türkler, çeşitli nedenler sonucunda Orta Asya'dan göç hareketine başlamış kendilerine yeni bir vatan aramaya başlamışlardı. Bu göç dalgasının bir bölümü de Anadolu'ya yönelmişlerdi. XI. yüzyıldan itibaren genel olarak Bizans İmparatorluğu ile girişilen çatışmalar sonrasında 1077-1308 yılları arasında varlığını sürdürecek bir devleti de tarih sahnesine getirdiler.

(harita-01) Anadolu Selçuklular Devleti 1077-1308 yılları arasını gösteren harita.
(kaynak: tr.wikipedia.org)

1077-1100 yılına kadar

Danişmentlilerden 1174 yılına kadar fethedilen yerler

Bizanslılardan 1182 yılına kadar fethedilen yerler

1243 yılına kadar diğer fetihler

Anadolu Selçuklu Yolları

Anadolu Selçukluları üstüne yapılan çalışmalar "oldukça geç" başlamıştır. Yollar hakkında yapılan çalışmalar da bu durumun sonucu olarak "1959" yılından sonradır. Bu konuda yapılan ilk çalışma M. Kemal Özergin'in doktora çalışmasıdır (Özergin,1959). Daha sonra daha çok bir mimari çalışma olan kervansarayların yerlerini belirleyen ve yolları oluşturmayan bir çalışmayı Kurt Erdmann geliştirmiştir. Kurt Erdmann Anadolu’da tespit ettiği kervansarayların yerlerini, yol ağını çizmeden yayınlamıştır (Erdman, 1961: 92). Özergin ise kervansarayların envanterini yaparak bir yol haritası yapmış, ancak üzerinde han bulunmayan yolları işlememiştir. Böylece hanları yolların üzerinde gösteren ilk yol ağı gösterilmemiştir (Özergin,1965). 

Ardı sıra bir dizi Selçuklu yolağı çalışmaları yapıldısa da hemen tümü kervansaraylar ve arasındaki ticaret yolları üzerine oldu. Aslında büyük olasılıkla bu yollar ve güzergâhları zamanında; Hitit-Asur ticaret kolonileri, Pers Kral Yolu, Roma ve Bizans dönemi yol ağları olarak kullanılmaktaydı. XIII. yüzyıldan itibaren yapılan kervansaraylar, bu yolları kullanan ticaret kafilelerini izlememizi kolaylaştımaktadır. Ben de bu çalışmada aynı metodu kullanmaya çalıştım (harita-02).

(harita-02) Anadolu Selçuklular yol güzergahları.
(kaynak: Özergin:1965, Telci,2011 | harita: HKK,2026)

 1. Dipli Han                           22. Kırkgöz Han

 2. Taşhan                              23. Ertokuş Hanı

 3. Sultan Hanı                       24. Dokuzun Hanı

 4. Eshabikeyf                        25. Kadınhanı

 5. Karatay Han                      26. Ilgın Han

 6. Sultan Han                        27. Argıt Hanı

 7. Saruhan                            28. İshaklı Han

 8. Alayhan                             29. Çay Han

 9. Ağzıkarahan                      30. Çardak Hanı

10. Akhan                               31. Eğirdir Hanı

11. Okla Han                          32. İncir Hanı

12. Obruk Han                        33. Susuz Han

13. Sadettin (Zazadin) Hanı   34. Pınarbaşı Hanı

14. Altunapa Hanı                  35. Kesikköprü Hanı

15. Horozlu Hanı                    36. Çınçınlı Ha

16. Kuruçeşme Hanı               37. Muhliseddin Hanı

17. Seyfettin Ferruh Hanı       38. Ezine Pazarı Hanı

18. Evdirhan                           39. Ebul Kasım Ahmet Hanı

19. Şarapsa Hanı                   40. Durağan Hanı

20. Alarahan                           41. Karasungur Hanı

21. Kızılören Hanı                  42. Akhan

                                               43. Hekim Hanı

Bektaş da bu yolları şöyle varsaymıştı (Bektaş,1999:43) (harita-03).

(harita-03) Anadolu Selçuklu yol güzergâhları.
(kaynak: Bektaş,1999:43)

Bu yollar başkent olan Konya'da br düğüm oluşturuyor, sonra Doğu-Batı, Kuzey ve Güney güzergahlarında ilerliyordu. Yukarıda belirttiğim gibi bu yönler büyük olasılıkla eski yolların birleştirilmesi ile elde edilmişti.

Anadolu Selçuklu devleti tarafından kullanılan güzergâhlar büyük olasılıkla, Pers, Roma ve Bizans döneminde inşa edilen yolların iyileştirilmesi ve dönemin dinlenme tesisleri yerine yapılan kervansaraylar arasında oluşan bir ticaret yolunu oluşturmalktaydı (Güncel,2010:134). Bu yol uzun süre Osmanlı Devleti tarafından da kullanılan ve Çin'den başlayan "İpek Yolu" idi.

Bu güzergâh ve üzerindeki kervansaraylar hakkında çok başarılı çalışmalar yapıldı. İlk çalışma olarak ön plana çıkan Özergin'in tezindeki yollar idi (Özergin,1959). Bu güzergâhları Güncel  bir makalesinde şöyle geliştirmiştir (Güncel,2010:135-137) Güzergâhlar "varsayımsal" olarak trafımca geliştirildi. 

"1) a. Tebriz - Bargiri [Muradiye, Van] - Erciş - Malazgirt - Hınıs - Erzurum - Tercan [Mamahatun, Erzincan] - Erzincan - Sivas – Şarkışla - Kayseri - Aksaray - Konya - Adana - Ayas [Yumurtalık, Adana] (bordo yol) (harita-04).

(harita-04) Anadolu Selçukluları Devleti 1a güzergâhı (bordo yol).
(kaynak: Güncel,2010:134 | harita: HKK,2026)

b. Tebriz - Nahcivan - Iğdır - Pasinler - Erzurum - Tercan - Erzincan - Sivas - Şarkışla - Kayseri - Aksaray - Konya - Adana - Ayas (1-5 mavi yol yol, 6-13 bordo yol) (harita-05).

(harita-05) Anadolu Selçukluları Devleti 1b güzergâhı (1-5 mavi yol yol, 6-13 bordo yol).

(kaynak: Güncel,2010:134 | harita: HKK,2026)

2) Tebriz - Erzurum - Sivas - Kayseri - Aksaray - Konya - Antalya - Alanya (1-5 mavi yol yol, 6-11 bordo yol, 14-15 lacivert yol) (harita-06).

(harita-06) Anadolu Selçukluları Devleti 2 güzergâhı (1-5 mavi yol, 6-11 bordo yol,
14-15 lacivert yol)
(kaynak: Güncel,2010:134 | harita: HKK,2026)

3) a. Tebriz - Erzurum - Bayburt - Gümüşhane – Trabzon (1-5 mavi yol yol, 1-5 bordo yol, 16-18 turuncu yol) (harita-07).

(harita-07) Anadolu Selçukluları Devleti 3a güzergâhı (1-5 mavi yol, 1-5 bordo yol, 16-18 turuncu yol).

(kaynak: Güncel,2010:134 | harita: HKK,2026)

b. Tebriz - Erzurum - Erzincan - Trabzon.

4) Tebriz - Erzincan - Zara - Sivas -Tokat - Amasya - Samsun - Sinop (1-9 bordo yol, 19-22 kırmızı yol) (harita-08).

(harita-08) Anadolu Selçukluları Devleti 4 güzergâhı (1-9 bordo yol, 19-22 kırmızı yol).

(kaynak: Güncel,2010:134 | harita: HKK,2026)

5) Tebriz - Sivas - Yozgat - Yerköy - Kırşehir veya Yahşihan üzerinden - Ankara - İstanbul.

Bağdat’tan Malatya ve Sivas’a bağlanıp sonra güneye, kuzeye ve batıya uzanan ana yol güzergâhları ve merkezler şunlardır:

6) a. Bağdat - Musul - Mardin - Amid - Ergani - Gölcük - Harput - İzoli - Malatya - Ankara.

b. Bağdat - Harput - Pertek - Çemişkezek - Eğin -Divriği - Zara veya Buzbel dağlarını aşarak - Sivas.

7) Sinop - Kastamonu - Çankırı - Ankara - Konya - Beyşehir - Seydişehir - Antalya – Alanya.

8) Samsun - Havza - Merzifon - Amasya - Aksaray - Konya – Ayas - Amasya - Aksaray arasında güzergâhlar: a. Amasya - Sivas - Kayseri - Aksaray. b. Amasya - Zile - Kırşehir - Aksaray.

9) Trabzon ve Samsun’dan - Sivas - Konya - Beyşehir veya Gelendost’dan - Burdur Denizli - Alaşehir - Foça - İzmir - Efes (1-12 mor yol) (harita-09).

(harita-09) Anadolu Selçukluları Devleti 9 güzergâhı (1-12 mor yol).
(kaynak: Güncel,2010:134 | harita: HKK,2026)

10) a. Trabzon - Sivas - Malatya - Bağdat.

b. Trabzon - Sivas - Malatya - Antep - Halep.

11) a. Sinop - Vezirköprü - Amasya veya

b. Sinop - Vezirköprü - Samsun - Amasya - Sivas - Malatya - Bağdat veya Halep.

12) Halep - Gaziantep - Göynük - Elbistan - Kayseri - Hacıbektaş - Kırşehir - Lalahan – Ankara - Afyon - Kütahya - İstanbul.

13) Antalya - Burdur veya Denizli üzerinden Dinar - Afyon (1, 2-4 yeşil yol, 1, 3-5 siyah yol) (harita-10).

(harita-10) Anadolu Selçukluları Devleti 13 güzergâhı (1, 2-4 yeşil yol, 1,3-5 siyah yol). (kaynak: Güncel,2010:134 | harita: HKK,2026).

 4) Ayas - Konya - Lâdik - Ilgın - Akşehir - Çay - Afyon - Kütahya - İstanbul." 

ÖNCEKİ BLOG > 

Anadolu yol güzergahları 7: Doğu Roma (Bizans) Dönemi Yolları

---

KAYNAKÇA

Acun, H. (2007).

Anadolu Selçuklu dönemi kervansarayları, Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.

Baş, A. (1989).

Beylikler dönemi hanları, (Tez no. 7388) [Doktora Tezi, Selçuk Üniversitesi].

Bedirhan, Y. (2016).

Selçuklu Türkiyesi’nde ticaret yolları, limanlar ve pazar yerleri, 11(11), 13-28, Ankara: International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic.

Bektaş, C. (1999).

Selçuklu kervansarayları korunmaları, kullanımları üzerine bir öneri, İstanbul: Yapı Endüstri Merkezi Yayınları.

Doğru, O. (2015).

Varka ile Gülşah minyatürlerinde figür yorumları (Tez no. 396142) [Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi].

Dursun, Ş. (2016).

Anadolu Selçuklu kervansaraylarında süsleme (Tez no. 471168) [Doktora Tezi, Selçuk Üniversitesi].

Dursun, Ş. ve Duran, R. (2018).

Anadolu Selçukluları dönemi Konya ticaret yolları, 128-146, Konya kitabı XI (yay.haz.) Abdulkadir Buluş ve Caner Aarabacı, Konya: Karatay Üniversitesi.

Eravşar, O. (2011).

Anadolu Selçuklu kervansarayları, İstanbul: Doğan Burda Dergı Yayıncılık.

Ergün, D. (2022).

Roma ve Selçuklu dönemi yol güvenliği (Tez no. 836883) [Yüksek Lisans Tezi, Polis Akademisi].

Günel, G. (2010).

Anadolu Selçuklu Dönemi’nde Anadolu’da İpek Yolu - kervansaraylar - köprüler, -(29), 133-146, İstanbul: Kebikeç Dergisi.

Karaca, Ö. (2022).

Selçuklu ve Osmanlı devletleri döneminde yollar, (),1-13, ?: SSRN Electronic Journal.

Özergin, M.K. (1959).

Anadaolu Selçukluları çağında Anadolu yolları (Tez no. ? ) [Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi].

Özergin, M.K. (1965).

Anadolu'da Selçuklu kervansarayları, XV(20), 141-159, İstanbul: İstanbul Edebiyat Fakültesi Tarih Dergisi.

Özmen, Y. (2024).

Prof. Dr. Muammer Kemal Özergin’in hayatı ve eserleri (1930-1986) (Tez no. 884951) [Yüksek Lisans Tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi].

Telci, A. (2011). 

Türkiye'deki ticaret yolları üzerinde bulunan han ve kervansarayların fotogrametrik belgelenmesi ve coğrafi bilgi sistemine entegre edilmesi (Tez No. 286882) [Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi]

Tuncer, O.C. (2007).

Anadolu kervan yolları, Ankara: Vakıflar Genel Müdürlüğü Yayınları.

Yılmaz, E. (2020).

XII. ve XIII. yüzyıllarda Anadolu’da İpek Yolu, 3(1), 73-84, ?: Journal of Universal History Studies.

Anadolu yol güzergahları 7: Bizans Dönemi Yolları

(resim-01) Eşeğini besleyen adam mozağiyi (yaklaşık VI. yüzyıl).
(kaynak: Büyük Saray Mozaikleri Müzesi, İstanbul)

7. BİZANS (Doğu Roma) İMPARATORLUĞU

Roma İmparatorluğu'nun, "Doğu" ve "Batı" Roma İmparatorluğu olarak ikiye bölünmesi ile, yaklaşık on yüzyıl boyunca, 395-1453 yılları arasında varolan bir devlet idi. Bizim verdiğimiz adala Bizans İmparatorluğu veya Doğu Roma İmparatorluğu, Roma uygarlığının yarattığı tüm katkılar ile yoluna devam etti. Latin, Katalan ve Doğu Roma unsurlarının kimi zaman işbirliği ama kimi zaman savaşları ile geçti ve XI. yüzyıldan sonra ise "TÜRKMENLER" ile süren çatışmaları sonrasında tarih sahnesinden ayrıldı.

Dönemleri ve uygarlıkları hakkında sayısız başarılı çalışma bulunmaktadır.

(harita-01) Bu harita bir "animasyon GIF" dir ve yaklaşık 379-1453 yılları
arasında varlığını sürdüren Doğu Roma İmparatorluğu (Bizans)'nun evrelerini
sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
(kaynak: wikimedia.org)

BİZANS YOLLARI

Bizans birçok konuda olduğu gibi Roma İmparatorluğu'nun bir devamı, kendisine kalan tüm buluşların ve nerdeyse kültürel sonuçların, güncel deyimle "arayüzlerin" bir devamı olageldi. Ama buna dair tek "istisnayı" yollar oluşturmaktaydı. 

Roma topraklarının Batı bölümünde hızlı bir üretim ilşkisi değişimi buna bağlı yeni türden sınıflar oluşmuştu (Marx,1967). Doğu bölümünde ise İmparatorluk başkenti ve bir iki kültürel aktarım dışında pek de değişiklik olmamıştı. Yollar yeni kurulan devletler ve doğal afetler ile bakımsızlık nedeniyle büyük değişimler yaşadı. "... Genel olarak, yol ağı artık genişletilmemiştir. Dahası, yol genişliği de değişmiştir: Birkaç metre genişliğindeki çok sayıda geniş Roma yolu, Bizans döneminde patika ve katır yolu boyutuna kadar daralmıştır. ..." (Külzer,2018:85) Bunun dışında "multi disiplin çalışmalar" sonucu ortaya çıkan doğa olayları da dikkat çekicidir. "... Özellikle Hermos (Gediz Çayı), Kaӱstrios (Küçük Menderes) veya Maiandros (Büyük Menderes Nehri) gibi büyük nehirlerin yataklarının kayması [da] önemlidir, ancak bataklıkların ve diğer yol engellerinin varlığı da önemlidir. ..." (Külzer,2018:85). 

Barrington Atlas of the Greek and Roman World [Yunan ve Roma Dünyası Barrington Atlası], Richard Talbert [1] tarafından 2000 yılında yayınlandı. Bu eser Bizans yol ağının ilgi çekici bir resmini gösterir ve başlangıç niteliğinde bir rehber sunar (Talbert,2000) (resim-02).

(resim-02) Barrington Atlas of the Greek and Roman
World'ün kapak fotoğrafı.
(kaynak: Princeton University Press)

Bizans "varsayımsal" güzergâhlarını, 2018 yılında Külzer'in yazdığı bir makaleden yararlanarak yaptım (Külzer,2018:83-95). Buna göre Batı Anadolu'daki Bizans yolları şunlar olmalıdır (harita-02);

(harita-02) Külzer'in makalesine göre hazırlanmış Batı Anadolu
Bizans yol güzergâhları.
(kaynak: Külzer,2018:83-95 | harita: HKK,2026)

 

 1. Abydos (Nara Burnu)     23. Sındırgı

 2. Dardanos                       24. Evciler

 3. Ilion                                25. Daldis

 4. Alexandria Troas            26. Sardes

 5. Assos                             27. Philadelphia

 6. Gargara                          28. Tripolis

 7. Antandros                       29. Laodikeia

 8. Adramytteion                  30. Hierapolis

 9. Demircidere                    31. Milet

10. Theodosiupolis              32. Efessos

11. Perperēnē                     33. Karabel Geçidi

12. Aşağıbey                       34. Kemalpaşa

13. Trarion                           35. Aternaus

14. Pergemon                     36. Satala

15. Gambrion                      37. Bageis

16. Kamai                            38. Hypaipa

17. Hermocapelia                39. Temenothyrai

18. Apollonis                        40, Kadoi

19. Thyateira                        41. Synaos

20. Plateia Petra                  42. Germe

21. Julia Gordos                  43. Darkale

22. Dutluca                          44. Scamandria

1. Abydos-Aternaus arası yol güzergâhı (kırmızı yol):

Külzer'in makalesine göre 1-14 ve 35 numaralı yerleşmelerden geçen yoldu (kırmızı yol). Bu yol Alexandria Troas (4) üzerinden, Scamandria (44)'ya sapıyor ve Kaz Dağı'nın arkasından Marmara Denizi'ne paralel olarak Kyzikus (Erdek, haritada gösterilmiyor)'a kadar gidiyordu (Köksal,24 Mart 2026).

Yol Assos (5) yerleşmesi sonrasında Adramytteion Körfezi'ne iniyor ve Adramytteion (8) sonrasında dağ yolu ile Pergamon (14)'a kadar ilerliyor idi. Yol Bergama'nın limanı olarak kabul edilen Aternaus (35) sonrasında, bugünkü İzmir üzerinden devam ediyordu (harita-03).

(harita-03) Abydos-Aternaus arası yol güzergâhı.
(kaynak: Külzer,2018:86 | harita: HKK,2026)

Yazar bu yol güzergâhı ile ilgili olarak şunları yazıyordu: " ... Ege Denizi kıyısındaki bugünkü Ören'den 2. yüzyılda modern Edremit'in yerine taşınan Adramyttion'dan Bergama'ya seyahat etmek için iki seçenek vardı. Bir yol, modern Madra Dağı olan Pindasos Dağı'ndan doğrudan geçerek antik Kytōnion yerleşimini aşıyordu; buradaki araziye erişim hala zordur. Daha uzun ama kullanımı çok daha kolay olan diğer yol ise Ege kıyı şeridini Atarneus şehrine kadar takip ediyordu. Bu bölgede, modern Dikili yakınlarında, yön değiştirip büyük yamaçlar olmadan doğuya, Bergama'nın kalbine doğru ilerliyordu. Seyahatin daha rahat olması, bu kolun Geç Antik Çağ'da daha çok kullanılmasına yardımcı oldu. Bu iki yol arasında bazı yerleşimler belgelenmiştir: modern Aşağıbey köyünün yaklaşık bir kilometre kuzeybatısında, antik Perperēnē'nin geniş bir yerleşimi bulunuyordu; çevresinde Roma döneminde bir bakır madeni de vardı. ... Büyük olasılıkla erken Bizans döneminde yer biraz değiştirildi; Modern Okçular yakınlarında, yaklaşık dört kilometre mesafede yeniden inşa edilen yerleşim yerinin adı Theodosiupolis olarak değiştirildi; 431 yılında zaten Asya piskoposluğunun bir piskoposluğu olarak belgelenmişti. Kuzeybatıya sadece üç kilometre uzaklıkta, Demirci dere köyü yakınlarında başka bir Geç Antik dönem yerleşim yeri vardı. Ayrıca, Aşağıbey'in doğusundaki Sakar kaya tepesinde, Roma köyü Trarion'un yeri bulunuyordu. ... Bu yerleşimlerin madenle birlikte varlığı, en azından geniş kapsamlı Roma yol ağıyla bağlantıyı sağlayan yerel bir yolun varlığını açıkça ortaya koymaktadır. ..." (Külzer,2018:86).

2. Pergamon-Thyateira-Sardes arası yol güzergâhı (haki yeşili yol, kısmen sarı yol, siyah yol):

Yol Bergama'ya gelince 3'e ayrılıyor olmalıydı. Bunlardan ilki yukarıda söz ettyiğimiz sahilden giden yol olmalıydı. Diğer yol, döneminde "önemli bir pazar yeri" olan Thyateira (19)'ya uzanıyordu. Yol Pidasos Dağı boyunca devam ediyor ve bugün Arabacıbozköy (Akhisar/Manisa) diye adlandırılan Kamai (16) üzerinden Thyateira'ya bağlanıyordu (harita-04).

(harita-04) Pergamon-Thyateira arası yol güzergâhı.
(kaynak: Külzer,2018:87 | harita: HKK,2026)

Bu yol bir başka güzergâh ile de bağlanıyordu ve burası iki ayrı maden ocağı arasından geçiyordu  (sarı yol ve siyah yol). Bunlar Germe (42) ve Darkale (43) idi (harita-05). 

(harita-05) Pergamon-Thyateira arası diğer yol güzergâhı.
(kaynak: Külzer,2018:87-88 | harita: HKK,2026)

3. Thyateira-Laodikeia arası yol güzergâhı (sarı yol):
Bu yol 19, 26-29 arasında devam eden güzergâh idi (sarı yol). Laodikeia (29) dönemin önemli bir tekstil üretim merkezi idi ve bu gelenek hala Denizli'de sürmektedir. Buradan ayrılan yol bir "tapım merkezi" olan Hierapolis (30)'e bağlanıyordu (gri yol) (harita-06).

(harita-06) Thyateira-Laodikeia arası yol güzergâhı.
(kaynak: Külzer,2018:88-89 | harita: HKK,2026)

Buradan yol Batı Anadolu'daki "3 önemli limana" bağlanıyordu. Bu limanlar Milet (31), Efessos (32) ve İzmir limanları idi (harita-07). 

Ayrıca Roma Dönemi yollarını anlattığım blogumda [BURAYA LİNK KONULACAK], Efessos limanı ve alüvyon ile dolarak kullanılmaz hale gelişinden söz etmiştim. Ayrıca bu yol güzergâhı kırmızı yol ile de birleşiyor idi.

(harita-07) 3 önemli limanın yol güzergâhı.
(kaynak: Külzer,2018 | harita: HKK,2026)

4. Evciler-Efessos arası yol güzergâhı (lacivert yol):

Byük olasılıkla Scamandria (44)'den Kyzikos'a kadar giden yol ya devam ederek veya bir bağlantı ile Theber (Harran) ovasından saparak Balıkesir üzerinden 24-26 ve 38 üzerinden Milet (32) limanına bağlanıyor idi. Bu yol uzun olmasına karşın görece kolaydı, vadilerden geçiyor idi (harita-08).

(harita-08) Evciler-Efessos arası yol güzergâhı.
(kaynak: Külzer,2018 | harita: HKK,2026)

DEVAM EDECEK ...

Anadolu yol güzergahları 8: Selçuklu Dönemi Yolları

ÖNCEKİ BLOG > 

Anadolu yol güzergahları 6: Roma Dönemi Yolları

---

DİPNOTLAR

[1] Richard John Alexander Talbert, 26 Nisan 1947 tarihinde Birleşik Krallık'ta doğan sonra ABD yurttaşlığına geçen, Antik tarihçisi ve dilbilimcidir. Antik Akdeniz dünyasının mekân anlayışı ve coğrafyası konularında çalışmalar yapmıştır ve bu alanda önde gelen bir bilim insanıdır. Bir çok Antik dönem yazarlarını İngilizceye çeviridi ayrıca Roma Senatosu üzerine çalışmalar yaptı. Ama ününü 2010 yılında Cambridge Ünviersitesi'nin yayımladığı Rome's World: The Peutinger Map Reconsidered [Roma'nın Dünyası: Peutinger Haritası'nın yeniden Değerlendirilmesi] kitabı ile edindi (Talbert,2014).

---

KAYNAKÇA

Baskıcı, M.M. (2009).

Bizans döneminde Anadolu iktisadi ve sosyal yapı (900-1261), Ankara: Phoenix Yayınevi.

Demir, F. (2018). 

Ortaçağ Anadolusu'nda Denizli ile Konya arasındaki askeri yol güzergâhları (XII. yüzyıl) (Tez No. 541694) [Yüksek Lisans Tezi, Süleyman Demirel Ünversitesi].

Elam, N. (2011).

Bizans Anadolu’sunun ticarî, dinî (hac) ve askerî yol ağı, CIEPO 6. Ara Dönem Sempozyum Bildirileri, İzmir, Türkiye, 14 - 16 Nisan 2011, c.1, 545-564, Uşak: Uşak Üniversitesi.

Eskikurt, A. (2014).

Ortaçağ Anadolu ticaret yolları, -(33), 15-40, Muğla: Sıtkı Koçman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi.

Karakaya, E. (2012).

Bizans döneminde Bağdat Yolu (Üsküdar- İzmit arası), -(20), 87-122, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sanat Tarihi Enstitüsü Sanat Tarihi Yıllığı.

Kaya, T. (2023).

An overview of Land Routes in Byzantine Anatolia (ca. 4th-7th c. CE), -(8), 47-71, Denizli: Pamukkale Üniversitesi Lycus Dergisi.

Keçiş, M. (2013).

XIII.-XIV. yüzyıl Bizans ve İslam kaynaklarına göre Kuzeybatı Anadolu yol ağları, 77(280), 849-874, Ankara: Türk Tarih Kurumu.

Köksal, H.K. (24 Mart 2026).

Tabula Peutingeriana'da Ayvalık yakın çevresi.

son erişim tarihi: 28 Haziran 2026.

Külzer, A. (2018).

Batı Anadolu’da Geç Antik Çağ ve Bizans dönemi yol ağı: geniş çapta kollara ayrılmış yol sistemine bazı eklemeler, 37(1), 83-95, İzmir: Ege Üniversitesi Sanat Tarihi Dergisi.

Marx, K. (1967).

Kapitalizm-öncesi ekonomi şekilleri : Asya üretim tarzı, antik çağ, feodalite (1.b), (çev.) Mihri Belli, Ankara: Sol Yayınları.

Mercanköşk, Z. (1994).

Ödemiş çevresi Bizans araştırmaları, 12(62-63), 21-27, İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Dergisi.

Norwich J.J. (2013.a).

Bizans erken dönem c.1, (çev.) Selen Hırçın Riegel, İstanbul: Kabalcı Yayınevi. 

Norwich J.J. (2013.b).

Bizans yükseliş dönemi c.2, (çev.) Selen Hırçın Riegel, İstanbul: Kabalcı Yayınevi. 

Norwich J.J. (2013.c).

Bizans gerileme ve çöküş dönemi c.3, (çev.) Selen Hırçın Riegel, İstanbul: Kabalcı Yayınevi. 

Onur, C. (2015).

The network of settlements, churches and roads in the hinterland of Myra in the Byzantine period (Tez no. 433564) [Yüksek Lisans Tezi, Koç Üniversitesi].

Şengül, F. (2022).

Orta Anadolu'da Bizans dönemi Hıristiyan hac yolları, -(7), 11-29, Ankara: Hacı Bayram Veli Ünversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi.

Talbert, R.J.A. (2000).

Barrington Atlas of the Greek and Roman World, Princeton: Princeton University Press.

Talbert, R.J.A. (2014).

Rome's World: The Peutinger Map Reconsidered (2.b), Carolina: University of North Carolina.

Tozan, M. (2017).

Pergamon’un yolları: Antikçağ’dan Bizans’a Bakırçay (Kaikos) Havzası’nın yol sistemi, 32(2), 531-563, İzmir: Ege Üniversitesi Tarih İncelemeleri Dergisi.