AYVALIKLI SANATÇI ve DÜŞÜNÜRLER: Yiannis Imbriotis (Γιάννης Ιμβριώτης)

(foto.01) Yiannis Imbriotis (Γιάννης Ιμβριώτης) (1898, Ayvalık - 5 Kasım 1979, Atina)
(kaynak: left.gr)

(foto.02) 24 Nisan 1940'da Nazilerin

Atina'yı işgal etmeleri.

(kaynak: ozhanozturk.com)

Bu yazı dizisinin adını "AYVALIKLI SANATÇI ve DÜŞÜNÜRLER" haline getirmek zorunda kaldım. 

Bunun bir nedeni, Ayvalık'taki özellikle 1850 sonrası oluşan kentsel zenginleşme ve dolayısı ile, Osmanlı Devleti  topraklarında "ender yaşanan burjuvalaşma" nedeniyle, çoğu ailenin üçüncü kuşağını "batıdaki modern bilimler okullarında okumaya sevk etmesi" idi. Ki konumuz olan Yiannis Imbriotis (Γιάννης Ιμβριώτης) bu anlamda Paris ve Berlin'de "felsefe ve psikoloji" okumuştu.

Diğer nedeni ise; bu kişilerin 1922 sonrasında gittikleri "Helen ülkesinde" bekledikleri ilgiyle karşılaşmaması, daha da beteri: neredeyse bir yıl süren "İtalya savaşı" (28 Ekim 1940 – 23 Nisan 1941), ardından dört yıl süren "Nazi işgali" (24 Nisan 1941 - 18 Ekim 1944) yaşaması (foto.02), derken, 1974 yılına kadar süren "faşist diktatörlük ile savaş" yılları yaşamış olmasıydı. Tabi buna: ABD ve Birleşik Krallığın desteklediği "Venezelist ve anti komünist" Ulusal Cumhuriyetçi Yunan Birliği (Εθνικός Δημοκρατικός Ελληνικός Σύνδεσμος- EDES) ile Yunan Demokratik Ordusu (Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας - DSE) önderliğinde, 1955 yılına kadar süren iç savaşı da eklemek gerekir. 

-- * --

Yiannis Imbriotis (Γιάννης Ιμβριώτης) Helen felsefeci, siyaset insanı ve Selanik Üniversitesi öğretim üyesi idi. Marksist düşüncenin Yunanistan'daki en önemli temsilcilerinden biri olarak kabul edilmektedir.

1898 yılında Ayvalık'ta doğdu. Anne ve babasının isimleri Konstantinos (Kωνσταντίνος) ve Theano (Θεανώ)'du.

Atina Üniversitesi (Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών)'de "antik Helence ve felsefe" okudu. Daha sonra Berlin ve Paris Sorbonne Üniversitelerinde "psikoloji ve felsefe" alanında çalışmalarına devam etti. Yunanistan Milli Kütüphanesi (Εθνική Βιβλιοθήκη)ne kütüphaneci olarak atandı. Bu görevde 1931 yılına kadar kaldı. 1932'de Selanik Aristoteles Üniversitesi (Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης - ΑΠΘ)'nin "psikoloji" dersine yardımcı doçent olarak seçildi. Bu pozisyonda sekiz yıl hizmet verdikten sonra, şubat 1940'ta, Selanik Aristoteles Üniversitesi Felsefe Okulu felsefe kürsüsüne profesör olarak atandı. 

Nazi işgali sırasında, Milli Direniş'e katıldı. 1944 yılında, Ellinikos bölgesi 31 nolu sokaktaki evi Almanlar tarafından bombalandı. Haziran 1944'te, Alman işgal yetkilileri tarafından tutuklandı ve Atina yakınlarındaki Pavlou Mela (Παύλου Μελά) kampına hapsedildi (foto.02), (foto.03) ve (foto.04).  

(foto.02) Ludemis adasında sürgün günleri. Fotoğraftakiler soldan sağa: Menelaos Ludemis.
Yiannis Imbriotis, ziyaretçileri Katina Fotiadou ve sürgün Dimitris Fotiadis.
Ağustos 1950 - Aralık 1951 arası. (kaynak: searchculture.gr)

(foto.03) Menelaos Ludemis, Tz. Karousos, Yiannis Imbriotis, Manos Katrakis. Yıl 1949.
(kaynak:makronissos.org)

(foto:04) Makronissos sürgünü anıları. Soldan sağa: Giorgos Giolasis, 

Menelaos Ludemis, Dim. Fotiadis, Manos Katrakis, Tzavalas Karousos, 

Nik. Papaperiklis, Yiannis Imbriotis, Kostas Matsaka. Yıl 1950. 

(kaynak: facebook.com)

Siyasi görüşleri nedeniyle "kamu hizmetlerinin temizlenmesine ilişkin" (περί εξυγιάνσεως των δημοσίων υπηρεσιών) karar hükümlerine dayanılarak Bakanlar Kurulu kararıyla görevinden uzaklaştırıldığı 1946 yılına kadar, profesörlük görevini sürdürdü. 1946'da Ulusal Direniş örgütündeki arkadaşları; İzmir doğumlu George Tenekidis (Γιώργος Τενεκίδης) ve Kayseri doğumlu Charalambos Theodoridis (Χαράλαμπος Θεοδωρίδης)'inde içinde bulunduğu bir grup arkadaşı ile birlikte, Ege Denizi'ndeki bir adaya sürgüne gönderildi. 

(foto.05) Sürgündeki milletvekilleri. Michalis Vournas, Costas Gavrielidis, Ilias Iliou, 

Yiannis Imbriotis, Michalis Kyrkos, Lykouris M., Mantakas M., Mariolis K., 

Basiakos K., Partsalidis Mitsos (Moas), Pasalidis Ioannis, Proimakis Manolis, 

Sarafis Stefanos, Tsochas Nikos , Hatzis Michalis Tarih 10 Kasım 1951 

(kaynak: farosthermaikou.blogspot.com)

1951 yılında sürgündeyken Birleşik Demokratik Sol Parti (Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά - ΕΔΑ)'den milletvekili seçildi. İç savaş döneminde iken tekrar tutuklanarak sürgün edildi (foto.05). 1955'te Yunanistan Uluslararası Yardım ve Barış Komitesi (Ελληνικής Επιτροπής για τη Διεθνή Υφεση και Ειρήνη)'nin kurulmasına öncülük etti ve diğer 76 tanınmış kişiyle birlikte kuruluş bildirgesine imzaladı. 1967 yılında bu kez cunta tarafından Leros (Λέρος) adasına sürgüne gönderildi. 

Ekim 1975'de Marksist Araştırma Merkezi (Κέντρου Μαρξιστικών Ερευνών)'nin kurucu üyelerinden biri oldu, Diktatörlüğün yıkılması ve Yunanistan Komünist Parti'sinin yasallaşmasının ardından bilimsel ve politik olarak yeniden faaliyete geçti.

Öğrenim gördüğü yıllardan itibaren tanıştığı ve hayat boyu arkadaşı olan ünlü eğitimci Roza Ioannou (Ρόζα Ιωάννου) ile evlendi. Roza, Helen eğitim tarihinde; 1937 yılında kurulan, zihinsel engelli çocukların eğitimi için çalışan Atina Model Özel Okulu (Προτύπου Ειδικού Σχολείου στην Αθήνα - ΠΕΣΑ)'nun kurucularından birisi olması nedeni ile ünlüdür. Çiftin hiç çocuğu olmadı.

Yiannis Imbriotis, Helen dilinde dersler verdi ve yazdı. Fikirleri ve eserleriyle Helen harflerini zenginleştirdi ve Selanik Aristoteles Üniversitesi Felsefe Okulu'nun entelektüel demokrasisine katkıda bulundu. Yazılı çalışmaları zengin olup felsefi, politik ve ideolojik konularını kapsamaktadır.

5 Kasım 1979'da, 91 yaşında Atina'da öldü. Vasiyeti ile gelirini felsefe bölümü öğrencilerinin Felsefe Fakültesi'ndeki öğrenimleri sonuna kadar desteklenmesi amacıyla kullanmak üzere Selanik Aristoteles Üniversitesi'ne bıraktı. Ayrıca zengin kütüphanesini Felsefe Bölümü'ne miras bıraktı.

BİBLİYOGRAFİSİ

1924

Ψυχανάλυση Εκθεση Των Θεωριών Του S. Freud

Atina: [yay. y], 11.0 x 18.0 cm, s.53.

1931

Παθολογική μνήμη

Atina: L. Th. Lampropoulou (Λ. Θ. Λαμπροπούλου),  .... cm, s.178.

1932

Μορφολογική ψυχολογία

Atina: Serasi (Σεραση),  .... cm, s.269.

1939

Η φιλοσοφία του Μπερξόν

Selanik: ... (), .... cm, s.326.

1950

Η μοίρα του ανθρώπου

1955

Επιστήμη, τέχνη, μαγεία

1957

Η ιδεολογία του πολέμου

1959

Η κοινωνική σημασία της ιδεολογίας του δημοτικισμού

1959

Η αφηρημένη τέχνη

1961

Η σημερινή ηθική κρίση

1963

Κριτική των αξιών του νεοελληνικού πολιτισμού

1965

Ο σοσιαλιστικ ός ανθρωπισμός

1974

Η φιλοσοφία του Καντ από μαρξιστική θεώρηση

Atina: Diyojen (Διογένης),  .... cm, s.96.

1978

Δοκίμια μαρξιστικής φιλοσοφίας

Atina: Sýnchroni Epochí (Σύγχρονη Εποχή), 14.0 x 21.0 cm, s.294.

1979

Ο ψυχισμός και η παβλοφική διδασκαλία

Atina: Sýnchroni Epochí (Σύγχρονη Εποχή), 14.0 x 21.0 cm, s.93.

-

--

KAYNAKÇA

----, -. (2011).

Βιογραφική Εγκυκλοπαίδεια του Νεωτέρου Ελληνισμού 1830-2010 - Αρχεία Ελληνικής Βιογραφίας, Metron Yayınları (Εκδόσεις Μέτρον), c.1.ss. 638-639.

AYVALIKLI SANATÇI ve DÜŞÜNÜRLER: Sitsa Karaiskakis Nikolau (Σίτσα Καραϊσκάκης Νικολάου)

(foto.01) Sitsa Karaiskaki (Σίτσα Καραϊσκάκη)
(1897, Alibey adası (Moschonisia) - 19 Mart 1983, Atina)
(kaynak: metaxas-project.com)

Sitsa Karaiskakis (Σίτσα Καραϊσκάκη), Helen felsefeci, yazar, gazeteci ve nasyonal sosyalistidir.  

1897 yılında Alibey adası (Moschonisia)'da doğdu. Babası Panagiotis Karaiskakis (Παναγιώτης Καραϊσκάκης) idi. Dimitrios (Δημήτριος) ve Filitsa (Φιλίτσα) adında iki kız kardeşi vardı. Küçük yaşlardan itibaren edebiyatla ilgilenmeye başladı. İzmir'de yayımlanan Nea Zoi (Νέα Ζωή) edebiyat dergisinde yazdı.

(foto.02) Kız kardeşleri Dimitrios ve Filitsa ile otomobilde. Ortada oturan Sitsa'dır.
(kaynak: metaxas-project.com)

1922'de mülteci olarak ailesi ile beraber Midilli'ye yerleştiler. 1923 yazında, Atina Felsefe Okulu'nun yardımıyla Almanya'ya yerleşti. Münih Üniversitesi'nde Felsefe alanında eğitim gördü ve doktora unvanını aldı. Münih'ten sonra 1925-1929 yılları arasında İsviçre, Avusturya ve Çek Cumhuriyeti'nde çalışmalarına devam etti. Zürih, Viyana ve Prag Üniversitelerinde, Münihli bir neo-Helenist olan Alexander Steinmetz'le Bizans çalışmaları yaptı. Ayrıca, psikoloji ile Alman edebiyatı ve sosyoloji dersleri aldı. 

Bir yandan da yazıyordu. İlk eserini, 1925 yılında, coşkuyla karşılanan bir şiir kitabı olarak "Το ταίρι που αμάρτησε και άλλα Τραγούδια" adıyla yayımlandı. Aynı yıl ilk "tanıklık-biyografi" kitabı olan "Das dritte Reich durch meine Brille" adlı kitabını, Almanca olarak yayımlandı. Bu kitabında, dönemin olaylarını ve nasyonal sosyalist hükümetinin başarılarını aktarıyordu. 

1932'de Yunan aşığı Alman-Yahudisi bir sanayici olan von Bachmann soyadlı birisi ile evlendi ve Almanya'da yaşadı. 30 Haziran 1933'de Sitsa, Propaganda Bakanlı Joseph Goebbels'in danışmanı oldu. Goebbels'e göre o; "iyi eğitimli ve Nazi işbirlikçisi bir Yunan kadını" idi. Aynı yıl Abwehr [1] şefi Wilhelm Von Canaris tarafından, Alman gizli istihbarat servisinin propaganda alanındaki elemanı yapıldı.

1939'da Ο γυιος της καλογριας ιστορικο ρομαντζο adlı kitabı yayımlandı. Bu kitapta, dedesi olan ve Helen devrimi kahramanı Gorgiou Karaiskakis (Γεώργιος Καραϊσκάκης)'in hayatını ve eylemlerini, Yunan harfleri ile ilk kez anlatıldı.

Metaxas hükumetince kurulan Neolaia (Νεολαία :: Gençlik) dergisinin önemli köşe yazarlarından biri oldu (foto.04). Birkaç yıl boyunca Noumás (Νουμάς) dergisinde yazılar yazdı. Çeşitli dergi ve gazetelerde edebi ve bilimsel nitelikte inceleme ve makaleler yazmaya devam etti. Avrupa çapında yoğun bir faaliyet geliştirdi ve Avrupa uluslarının birliğine, anlayışına ve işbirliğine inandı. 

(foto.04) Neolaia dergisinin 19 Mayıs 1940 tarihli 33. sayısı kapağı.
(kaynak:derkamerad.com)

1940 sonbaharında, Yunan-İtalyan Savaşı'nın başlaması ve Metaxas ile Mussolini arasındaki çatışmanın başlamasıyla birlikte İtalyanlara karşı makaleler yazdı. Ancak Almanya ve Üçüncü Reich yetkilileriyle olan yakınlığını sürdürdü. 

Nisan 1941'de Almanya Yunanistan'ı işgal ettiğinde, Atina'daki Alman büyükelçiliğine Basın ve Bilgilendirme memuru olarak atandı ve Alman işgali boyunca "Yunan halkının Nazilerle işbirliği yapması" için çalıştı. Yunanistan'ın Ekim 1944'te Müttefikler tarafından kurtarılmasının ardından ülkeyi terk etti ve Viyana'da sürgündeki Hektor Tsironikos'un Yunan işbirlikçi hükümeti için çalıştı.

Yunanca ve Almanca şiirler, romanlar, öyküler, incelemeler, makaleler, sosyolojik analizler yazdı. Çalışmaları  hem Yunanistan'da hem de yurtdışında çok olumlu eleştiriler aldı ve Almanya'daki Goethe Topluluğu'nun Goethe plaketi gibi birçok ödül aldı. 

Savaştan sonra Doğu Almanya'nın Sovyet işgali altındaki bölgesinde yaşadı. 1963 yılında kocasının ölümünün ardından Doğu Almanya yetkilileri, onun Yunanistan'a dönmesine izin verdi. Döndükten sonra kendini edebiyata adadı ve olumlu eleştiriler ve ödüller kazanan bazı kitaplar yayımladı. Ancak nasyonal sosyalist inançlarından asla vazgeçmedi. Hayatının sonuna doğru Midilli'deki ailesinin evine taşındı ve daha sonra kız kardeşleriyle birlikte Amfithea, Palaio Faliro'da (Atina yakınlarında) yaşadı ve burada 30 Nisan 1987'de öldü.

BİBLİYOGRAFYASI

1925

Το ταίρι που αμάρτησε και άλλα Τραγούδια

Günahkar arkadaş (partner) ve diğer şarkılar

İskenderiye: Gramata (Γραμματα), ? x 17.0 cm., s.112.

şiir.

1925

Das dritte Reich durch meine Brille

Benim gözümden Üçüncü Reich  

?: ?, ? x ? cm., s.?.

tanıklık, biyografi.

1934

Ψυχικό και Πνευματικό δηλητήριο, η ουσία και το πνεύμα του μπολσεβικισμού

Zihinsel ve ruhsal zehir, Bolşevizm'in özü ve ruhu

Atina: Néa Geniá (Νέα Γενεά), ? x ? cm., s. 64.

deneme.

1935

Ο πόλεμος εναντίον Θρησκείας και Εκκλησίας

Din ve Kiliseye karşı savaş

Atina: Néa Geniá (Νέα Γενεά), ? x ? cm, s.?

deneme.

1939

Ο γυιος της καλογριας ιστορικο ρομαντζο (α΄τομος)

Rahibenin oğlu tarihi aşk romanı (1. cilt)

Atina: Estia (Εστια), ? x ? cm, s.213

roman.

1966

Λυρικά σκίτσα από τη Λέσβο (Σκίτσα Καιτης Μεσσηνεζη)

Midilli'den lirik eskizler (Καitz Messinez'nin çizmleri)

Midilli: [yay. y.], ? x ? cm, s.74.

şiir.

1966

Αφανισμένες Ατλαντίδες. Η θλιβερή μπαλάντα του διωγμού 

Kaybolan Atlantis. Zulmün hüzünlü baladı

?: ?, ? x ? cm, s.?.

şiir.

1967

Ανάμεσα σε δύο μυλόπετρες

İki değirmen taşı arasında

Atina: [yay. y.], ? x ? cm, s.338.

roman.

1969

Το τελευταίο Σεραφείμ

Son Serafaim

Atina: [yay. y.], 14.0 x 21.0 cm, s.142.

kısa öyküler.

1971

Μπάυρον, πέθανε με την Ελλάδα στην καρδιά.

Byron, kalbinde Yunanistan'la birlikte öldü. 

Atina: Mavridis (Μαυριδης), ? x ? cm, s.304.

biyografi

1973

Μαυρίδης, Νικόδημος Μεταξάς. Ο ιερομόναχος 

Nikodimos Metaksas. 

1973

Μοσχονησία.Το γεμάτο γοητεία μικροσκοπικό Αρχιπέλαγος της Αιολίδας. Η πατρίδα μου

Memleketim Moschonesia: büyüleyici minyatür Aeolian takımadaları.

Atina: [yay, y.], 17.0 x 22.0 cm, s.412.

biyografi.

1973

Το σονέτο και τα σονέτα μου

Dizelerim ve sonelerim

Atina: Elenik Vivlio (Το Ελληνικό βιβλίο), ? x ? cm, s.?.

şiir.

1974

Γκαίτε, μεταστροφή του Γκαίτε από το Γοτθικό στο αρχαίο Ελληνικό πνεύμα

Goethe, Goethe'nin gotik ruhtan antik Yunan ruhuna dönüşümü

Atina: Mavridis (Μαυριδης), 17.0 x 24.0 cm, s.112.

deneme.

1976

Το Λεβεντόπαιδο της Άσπρης Θάλασσας (Αιολική Ιωνική Αφήγηση σε ιστορικά πλαίσια)

Beyaz Deniz'in keskin kılıcı (??) (tarihsel bağlamda Aeolian İyonya anlatısı)

Atina: [yay, y.], ? x ? cm, s.464.

anlatı, biyografi.

1977

Τα βάσανα της Ρωμιοσύνης 

Romiosynis'in Acıları

Atina: [yay, y.], ? x ? cm, s.?.

anlatı, biyografi.

 

----

DİPNOTLAR

[1] Abwehr, sözcük olarak Almanca "savunma" anlamına gelmekte ve Üçüncü Reich'ın casusluk örgütünü ifade etmektedir. 1921 yılında kurulan örgüt, II. Dünya Savaşı sırasında Alman ordusunun haber alma servisiydi. Birçok gayrinizami operasyon gerçekleştirdi.