 |
| (foto.01) Aziz Nikolaos (Άγιος Νικόλαος) kaynak: monastiriakokelari.gr |
Demre/Antalya, Likya’nın önemli kentlerinden biri idi.
Kent hakkında Roma döneminden kalan mimari ögeler olsa da, Teke Yarımadası'nın tarihi MÖ V. yüzyıla kadar uzanmaktadır (Demre Belediyesi,2025). Özellikle bölgede bulunan kaya mezarlar en erken arkeolojik veriler olarak değerlendirilmektedir. Myra Antik Kenti’nin doğusunda bulunan Demre Nekropolü, Likya kaya mezarları ile kaplıdır. Charles Texier'in eserinde bulunan bu yere ait XIX. yüzyıldan kalma çizim incelenmelidir.
 |
| (foto.02) Demre kaya mezarlarına ait XIX. yüzyılda yayımlanan bir gravür. kaynak: Texier,1862:ek.60. |
 |
| (foto.03) Hemen hemen aynı yere ait bugünkü fotoğrafı. kaynak: Antalya İl Kütür ve Turizm Müdürlüğü. |
Demre'nin Bizans döneminde de önemli bir dini merkez olduğu, Aziz Nikolaos'un piskopos olarak görev yaptığı ve hatta onun İznik'te toplanan birinci ekümenik konsil'e katıldığı kayıtlıdır. Aziz Nikolaos'un ölümünden sonra kent, dini açıdan önemli bir merkeze dönüştü. Artık V yüzyıla gelindiğinde azizin ünü kentin sınırlarını aşmış ve İmparator II. Theodosius tarafından Likya bölgesinin başkenti olarak ilan edilmiştir. Bölgenin tanınmışlığı yaklaşık XV. yüzyıla kadar da devam etmiştir.
 |
| (foto.04) Aziz Nikolaos Anıt Müzesi. kaynak: vikipedia.com. |
Likya’nın çok iyi korunmuş bir tiyatrosu Demre’de bulunmaktadır. Tiyatro yapısı 12 bin seyirci kapasitelidir.
 |
| (foto.05) Demre Tiyatrosu. kaynak: kulturportali.gov.tr. |
Aziz Nikolaos Kilisesi, Orta Çağ boyunca bir hac merkezi oldu. Deniz yoluyla Kudüs'e giden hacılar, yolları üzerinde Myra'nın limanı Andriake'ye uğrar ve bu limandan Aziz Nikolaos Kilisesi'ne ulaşıp hacı olurlardı. Kilise ilk inşasının ardından pek çok değişiklik geçirse de günümüzde görülen hâli büyük oranda 1042 yılında Bizans İmparatoru IX. Konstantin'in eseridir. 1862 yılında ise Rus Çarı II. Aleksandr tarafından tamir ettirilmiş ve bugüne kadar ulaşan çan kulesi eklenmiştir.
Mimari açıdan Bizans Dönemi'nin önemli örnekleri arasında olması yanında, XI. yüzyıl duvar resimleri de dikkat çekicidir. Hristiyanlıkla ilgili kararların alındığı dinsel toplantılar olan konsil sahnelerinin canlandırıldığı bu duvar resimleri dönem üslubunu yansıtan en güzel örnekler arasında sayılır.
 |
| (foto.06) |
 |
| (foto.07) |
 |
| (foto.08) Demre Aziz Nikolaos Kilisesine ait fotoğraflar. kaynak: TC Kültür ve Turizm Bakanlığı. |
Aziz Nikolaos Kimdir?
Ortodoks kaynaklara göre Aziz Nikolaos (Άγιος Νικόλαος) 300 yılında, o günlerde Likya'nın Patara şehrinde, dindar ve zengin bir buğday tüccarı ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi ve İmparatorlar Diocletian ve Büyük Konstantin dönemlerinde aktif olarak görev yaptı. Genç yaşta yetim kaldı ve büyük bir servetin mirasçısı oldu. Ancak Nikolaos, hayırseverlik duygularıyla hareket ederek servetini muhtaçlara, yetimlere, yoksullara, dullara ve sıkıntı içindeki ailelere yardım etmek için kullandı. Daha sonra kendini çile dolu bir hayata adadı, olağanüstü erdemi nedeniyle önce Patara'da rahip daha sonra da Myra'da başpiskoposluk görevine getirildi. Bir dönem hapse girdi. Ancak Konstantin imparatorluk tahtına çıktığında, tüm mahkumları serbest bıraktı ve böylece Aziz Nikolaos başpiskoposluk tahtına geri döndü.
Aziz Nikolaos'ın mucizelerinden de söz edilir. Örneğin, rivayete göre Aziz Nikolas, hırsızlıkla yanlış bir şekilde suçlanıp idam edilmek üzere olan üç masum adamı kurtarmış ayrıca fırtınada direği kırılan ve batmak üzere olan bir geminin mürettebatını da kurtarmıştı.
En ünlü efsane ise onunla Noel Baba arasında bağ kurulmasını sağlayan hikayedir:
Bir tüccarın evlenmemiş üç kızı vardır. Ancak adam iflas eder ve değerli eşyalarını teker teker rehin vererek hayatta kalmaya çalışır. Sonunda satacak hiçbir şey kalmaz. Aziz Nikolas, babanın kızlarını fahişe olmaya zorlayacağından korkar. Ve bir akşam karanlık çöktükten sonra tüccarın evine gidip açık bir pencereden bir kese altın para atar. Böylece en büyük kızın saygın bir çeyiz için yeterli parası olur. Ertesi gece tekrar tüccarın evine gider ve ikinci kız için de bir kese altın atar. Üçüncü gece, tüccar ve kızları onu bekliyordur. Üçüncü kese altın pencereden içeri atarken, kızlar kapıyı açıp dışarı çıkar ve Aziz Nikolaos'ın iyilikseverliğine teşekkür ederler.
Bu altın hikayesi, 6 Aralık Aziz Nikolaos Günü'nde ve yeniyılda hediye verme geleneğinin kökenini oluşturur.
Aziz Nikolaos 365 yılında, 65 yaşında ölür.
Aziz Nikolaos;
Alexandroupolis (Dedeağaç) [Αλεξανδρούπολη], Volos [Βόλος], Galaxidi [Γαλαξείδι], Delphi [Δελφοί] (burası önemli bir kehanet merkezi idi), Kozani [Κοζάνη], Oinousses [Οινούσσες], Polygyros [Πολύγυρος], Parga [Πάργα], Nea Halikarnassos/Girit [Νέα Αλικαρνασσός], Siros [Σύρος], Acrolimus/Pella [Ακρολίμνη], Büyük Korint Bataklığı [Μεγάλος Βάλτος Κορίνθου], Megalopolis/Arcadia [Μεγαλόπολη], Kos [Κως], Alpochori/İlia [Αλποχώρι], Kalymnos [Κάλυμνος] ve Gastouni [Γαστούνη]
kentlerinin koruyucu azizidir. Ayrıca Aziz Nikolaos çocukların ve denizcilerin koruyucu azizi olarak da kabul edilir.
(Akça,2021;Coşkun,2024;Craughwell,4.12.2024;Özkan,2011,saint.gr,6.12.2025; Türkmen,2024;TC Kültür ve Turizm Bakanlığı,20??;Yörük,2010)
Noel Baba
Noel Baba, yeni yıl arifesini yeni yıla bağlayan gece geç saatlerde evlere gizlice girerek çocuklara hediye bıraktığına inanılan efsanevi kişidir.
Noel Baba efsanesi ve 6 Aralık'ta çocuklara şekerleme ile hediye verilmesi geleneği, Aziz Nikolao'yu konu alan Hollanda efsanesi Sinterklaas'a (Aziz Klaas) dayandığı kabul edilir. Bu efsane Hollandalı göçmenler vasıtasıyla ABD'ndeki New Amsterdam'a (New York) ulaşmıştır. Sinterklaas adı da zamanla Santa Claus'a dönüşmüştür.
Diğer yazılar
---
KAYNAKÇA
Aziz Nikolas ve Demre Aziz Nikolas kilisesi, (Tez no: 664231) [Yüksek Lisans Tezi, Uşak Üniversitesi].
Büyükkeskin, A. (20 Aralık 2025).
son erişim tarihi: 26 Aralık 2025.
Coşkun İ. H. (2024).
Demre Aziz Nikolaos Kilisesi onarımlarının mimari koruma disiplini açısından değerlendirilmesi, (Tez no: 900638) [Yüksek Lisans Tezi, Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi].
Craughwell, T. J. (4 Aralık 2024)
son erişim tarihi: 24 Aralık 2025.
Özkan, E. (2011).
Demre kent müzesi, (Tez no: 280485) [Yüksek Lisans Tezi, Akdeniz Üniversitesi].
saint.gr (6 Aralık 2025).
Άγιος Νικόλαος Αρχιεπίσκοπος Μύρων της Λυκίας, ο Θαυματουργός [Likya'daki Myra Başpiskoposu, mucize yaratan Aziz Nikolaos]
son erişim tarihi: 2 Aralık 2025.
TC Kültür ve Turizm Bakanlığı, (20??).
Aziz (St.) Nikolaos Anıt Müzesi : Hristiyanlığın Hac Merkezi, pdf broşür.
Demre (Antalya) ilçesinin beşeri ve ekonomik coğrafyası, (Tez no: 841690) [Yüksek Lisans Tezi, Akdeniz Üniversitesi].
Yörük, G. (2010).
İnanç turizmi potansiyeli açısından Demre’nin değerlendirilmesi, (Tez no: 263766) [Yüksek Lisans Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi].
Texier, C. (1862).
Asie Mineure, description géographique, historique et archéologique par Charles Texier,de l’institut, Paris: Firman Didot Feréres.
